| 1675 |
 |
 |
† Gerrit Dou,
schilder (*1613 )
† Allart
van Everdingen, schilder (*1621)
† Anthoni van Noordt, organist en componist (*1620) [
Orgelwerken, dl. 1 / Orgelwerken,
dl. 2 ] (RealAudio).
† Johannes
Vermeer, schilder (*1632) [1]
|
|
 |
Christopher Wren begint met de (her)bouw van de
St.
Paul's Cathredal, Londen (-1710).[1]
|
|
 |
|
Antoni van Leeuwenhoek ontwikkelt een
eigen microscoop [1]
[2] en ontdekt
bacteriën en protozoën ('animalcules':-'oerdiertjes'). |
|
|
Stichting van de The Royal Greenwich
Observatory, gebouwd door Christopher Wren.
Isaac Newton en Gottfried Wilhelm Leibniz ontwerpen ongeveer tegelijkertijd
de differentiaal- en integraalrekening.
Olaus Römer meet de snelheid van het licht.
Gottfried Wilhelm Leibniz, de verhandeling Drôle de Pensée, touchant une nouvelle sorte de représentations.
Philipp Jakob Spener, grondlegger van het Piëtisme, publiceert zijn Pia
desideria oder herzliches Verlangen nach gottgefälliger Besserung der wahren
evangelischen Kirche. |
|
|
|
Willem III benoemd tot erfelijk kapitein-generaal en
admiraal van de Republiek. Hij weigert de door Gelderland aangeboden
souvereiniteit (hertog van Gelre en graaf van Zutphen), wegens verzet van de
andere gewesten (vooral Holland en Zeeland). Invoering in Utrecht, Gelderland en
Overijssel van de 'regeringsreglementen'. Grote macht van de stadhouder bij benoemingen
op allerlei niveaus. |
|
|
Coalitie-oorlog: Brandenburg verslaat Zweden
bij Rathenow en in de slag bij Fehrbellin.
Lodewijk XIV en Condé veroveren Luik, Hoei, Dinant en andere plaatsen in de
Maasstreek.
Turenne wint tegen Brandenburg en de Keizer de slag bij Türkheim
(Colmar),
en sneuvelt in de slag bij Sassbach: de Fransen trekken zich terug achter
de Rijn.
|
|
 |
|
De eerste West-Indische Compagnie (-1621) wordt vervangen door
een nieuwe West-Indische Compagnie (WIC).
|
|
|
|
|
| 1676 |
|
|
Jodocus van Lodensteyn, de dichtbundel Uytspanningen. |
|
|
Gabriel de Foigny, de utopische roman La Terre australe connue.
Heinrich
Ignaz Franz von Biber, de twaalf Sonatae tam aris, quam aulis servientes.
[
Sonata VII in C ] (RealAudio)
* James
Thornhill, Engelse schilder (†1734)
† Paul Gerhardt,
(kerklied)dichter (*1607) [ 
liederen ] (MIDI).
† Hans Jakob Christoph von
Grimmelshausen, roman- en
verhalenschrijver (*ca.1622)
† Pier Francesco
Cavalli, componist (*1602) [
Canzona à 8 en Sanctus-Benedictus uit de Messa Concertata]
(RealAudio). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Coalitie-oorlog: Franse successen in de
Middellandse Zee tegen de Republiek en Spanje. De Staatse vloot overwint bij
Stromboli en de Etna, maar verliest zwaar bij Palermo.
† Luitenant-admiraal Michiel de Ruyter,
gewond bij de Etna, overleden in de baai van Syracuse, op zijn vlaggeschip D'Eendraght.
Begin van vredesonderhandelingen in Nijmegen.
Spanje:
Engeland: oprichting van de Whigs-party
Rome:
† Paus Clemens X; opgevolgd door Innocentius XI.
Rusland:
† tsaar Alexei Mikhailovich;
opgevolgd door Feodor III
(-1682).
|
|
| |
|
|
|
|
|
Spanje wordt getroffen door een (derde) grote pestepidemie: 250.000
doden.
Engeland wordt getroffen door een ernstige griepepidemie.
|
|
| 1677 |
|
|
Andries Pels, Horatius' dichtkunst, op onze
tijden én zéden gepast - Een boek dat definitief de kunstleer van de
dichters van het dichtgenootschap Nil Volentibus Arduum wil vastleggen.
* Jan Campo Weyerman,
schilder, toneelschrijver en journalist († 1747)
† Aert
van der Neer, schilder (*ca.1603)
† Jodocus van
Lodensteyn, dichter-predikant (*1620) |
|
|
Voltooiing van 
The Monument
in Londen
[1] (1671-, naar
ontwerp van Christopher Wren en Robert Hooke) ter herinnering aan de brand van
1666 -
The Great Fire of London.
[1] [2]
[3]
Jean Racine, de tragedie Phèdre.
Aphra Behn, het toneelstuk The
Rover, or The Banish'd Cavaliers.
† Matthew Locke, Engelse (opera)componist (*1630) |
|
|
|
Baruch de Spinoza, Opera Posthuma (Ethica,
Tractatus politicus,
Tractatus de intellectus
emendatione, Epistolae, Compendium Grammatices Linguae Hebrae).[1]
† Baruch de Spinoza, filosoof (*1632) [1]
|
|
|
|
|
|
|
Stadhouder Willem III trouwt met prinses Mary Stuart, oudste (protestantse) dochter van
(de katholieke) Jacobus II, na haar vader erfgenaam van de Engelse troon.
|
|
|
Coalitie-oorlog: Frankrijk verovert de Staatse vesting Goeree in West-Afrika.
Lodewijk XIV verovert Valenciennes. |
|
|
|
Begrafenis van Michiel de Ruyter in de Nieuwe Kerk, Amsterdam (18
maart): [begrafenisstoet]
/ [praalgraf
(1681)].
|
|
|
Amerika: ong. 270 Quakers stichten de eerste kolonie, Burlington
aan de Delaware River. |
|
| 1678 |
|
|
Samuel van Hoogstraten, Inleyding tot
de hooge schoole der schilderkonst. [Titelblad]
Michiel de Swaen, het treurspel Bela, prins van Hongarijen.
Willem Godschalk van Foquenbroch, Afrikaensche
Thalia, of het derde deel van de geurige zang-godin. (postuum)
Jan Luyken, de dichtbundel Jezus en de Ziel.
* Willem van Swaanenburg, dichter (†1728)
† Samuel
van Hoogstraten, schilder (*1627)
† Pieter
Codde, schilder (*1599)
† Karel
Dujardin, schilder (*ca.1622) |
|
|
Mme de La Fayette, de roman La princesse de Clèves.
François VI, duc de la Rochefoucauld, Réflexions
ou sentences et maximes morales
(5e, definitieve editie; oorspr.1665).
Jean de La Fontaine, 2e deel van de Fables (-1679).
Jules Harduin-Mansart en Charles Le Brun ontwerpen de Galerie
des Glaces (Spiegelzaal) in Versailles (-1784); bronswerk door
Philippe Caffieri.
* Antonio Vivaldi, Italiaans componist (†1741)
†
Andrew Marvell, Engelse dichter (*1621) |
|
|
|
† Anna Maria van
Schurman, geleerde en kunstenares (*1607)
|
|
|
Richard Simon, Histoire critique du Nouveau Testament (16852).
[fragmenten]
John Bunyan, The
Pilgrim's Progress. |
|
|
|
De Republiek sluit een defensief verbond met Engeland.
Frankrijk verovert Gent en Ieper. Onderhandelingen leiden tot de
beëindiging van de
Coalitie-oorlog
1672-1678 en monden uit in de Vrede
van Nijmegen (1678-1679)
: separate vrede tussen Frankrijk-Republiek (10
augustus 1678), Frankrijk-Spanje, Habsburg-Republiek
en Zweden, Frankrijk-Denemarken (Fontainebleau), Denemarken-Zweden (Lund):
De Republiek verkrijgt van Frankrijk op belofte van neutraliteit alle
verloren gebied (o.a. Maastricht) terug, behalve de West-Afrikaanse forten Goeree en
Arguin. Handelsbelemmeringen (tarief 1667) door Frankijk opgeheven.
Spanje staat de Franche-Comté af en 12 vestingen in de Spaanse
Nederlanden, de keizer Freiburg im Breisgau, Frankrijk blijft in het bezit van Lotharingen
(1670). |
|
|
|
|
|
|
|
|
| 1679 |
|
|
† Joost van den
Vondel, dichter (*1587)
† Jan
Steen, schilder (*1625) |
|
|
Guarino
Guarini voltooit de kerk van San
Lorenzo in Turijn.[1]
[2] [3]
† Jean-François Paul de Gondi, cardinal de Retz (*1613),
ex-aartsbisschop van Parijs, schrijver van beroemde Mémoires
(verschenen 1717). [1] |
|
|
|
|
|
|
Denis Papin ontdekt dat het kookpunt van water wordt bepaald door atmosferische
druk.
Maria Sybilla Merian, Der Raupen wunderbare
Verwandlung und sonderbare Blumennahrung. (dl. 2: 1683, dl. 3:
1717) [1]
† Thomas Hobbes, filosoof (*1588)
|
|
|
|
|
|
|
Frankrijk dwingt Brandenburg tot de Vrede van St. Germain-en-Laye:
Frederik Willem resitueert aan Zweden bijna alle veroveringen in Pommern
en verkrijgt het prinsdom Oost-Friesland (in 1744 Pruisisch).
Engeland: uitbreiding van de Test Act tot de parlementsleden (Parliamentary
Test Act); katholieken van de troonopvolging uitgesloten (de Exclusion
Bill) ; de Habeas
Corpus Amendment Act. |
|
|
|
|
|
|
|
|
| 1675-1679
1680-1684 |
