| 1675-1679
1680-1684 |
| 1680 |
 |
 |
|
|
 |
Parijs: Lodewijk XIV sticht het
theatergezelschap van de Comédiens-Français.
† Giovanni (Gian) Lorenzo Bernini, beeldhouwer,schilder,
architect (*1598)
†
François VI, duc de la Rochefoucauld, Franse schrijver-moralist (*1613)
|
|
 |
|
† Jan
Swammerdam, natuurkundige (*1637) |
|
|
Maria Sybilla Merian, Neues
Blumenbuch (verzameling van haar drie sinds 1675 uitgegeven Florum
Fasciculi).
John Ray begint met zijn classificatie van planten. |
|
 |
|
|
|
|
Frankrijk: Lodewijk XIV stelt de 'Chambres de Réunion' in: colleges van juristen ter
legitimering van Franse gebiedsaanspraken buiten de grenzen, ontstaan na 1648.
Hij begint met de bezetting van allerlei plaatsen in de Elzas en de
Spaanse Nederlanden (-1684): de 'réunions'.
Zweden: Karel XI maakt zich van de regering meester.
|
|
 |
|
Opwinding en pennestrijd over de betekenis van de verschijning van
enkele kometen (1680-81). |
|
|
|
|
| 1681 |
|
|
† Gerard
Terborch, schilder (*1617)
† Frans
van Mieris, de oudere, schilder (*1635)
† Lodewijk Meyer,
filosoof, dichter, taalkundige (*1630) |
|
|
Andrew Marvell, Miscellaneous
Poems. (postuum}
* Georg Philipp
Telemann, Duitse componist (†1767)
† Pedro Calderón de la Barca, Spaanse toneeldichter (*1600) |
|
|
|
Johann Georg Gräfe (Graevius), Oratio de cometis. |
|
|
Jacques Bénigne Bossuet, Discours sur l'histoire
universelle.
Frankrijk: opening van het 'Canal du Midi', de verbinding van Biscaye met
de Middellandse Zee.
Moskou: stichting van de Academie van Wetenschappen. |
|
|
|
|
|
|
Quadruple Alliantie (tegen Frankrijk) tussen de
Duitse Keizer,
Spanje, Zweden en de Republiek, ter handhaving van de vredesbepalingen van
Münster (1648) en Nijmegen (1678-1679) als reactie op de oprichting van de
'Chambres de Réunion'. |
|
|
|
|
|
|
|
|
| 1682 |
|
|
Thomas Asselyn, de klucht Jan Klaaz of gewaande dienstmaagt: omstreden
hekeling van het mennistenmilieu.
Geraerdt Brandt, de biografie Het
leven van Joost van den Vondel.
* Jan
van Huysum, schilder (†1749)
† Jacob
van Ruysdael, schilder (*ca.1628) |
|
|
|
|
|
|
Pierre Bayle, Lettre
sur les comètes - bestrijding van het bijgeloof ten aanzien
van kometen.
Balthasar Bekker, Ondersoek van de betekeninge der kometen - idem. |
 |
|
Edmund Halley observeert de komeet die later naar hem wordt genoemd:
hij zal in 1705 voorspellen dat deze in 1758 terugkeert. |
|
|
|
|
|
Rusland:
† tsaar Feodor I (1676-)Alexeevich
Amerika: William Penn sticht Pennsylvania. |
|
|
|
|
|
|
Lodewijk XIV verklaart Versailles tot officiële koninklijke
residentie en regeringscentrum. |
|
| 1683 |
|
|
David Petersen, Speelstucken -12
sonates voor viool en continuo. 
* Pieter
Langendijk, toneelschrijver (†1756)
† Jan
Davidsz. de Heem, schilder (*1606)
† Nicolaes
Berchem, schilder (*1620)
† Willem
van Aelst , schilder (*1603) |
|
|
Alessandro Scarlatti, de opera Il Pompeo.
Marc-Antoine Charpentier, de opera Actéon.
Nicolas Boileau, de satire Le
lutrin (1674-).
* Jean-Philippe
Rameau, componist (†1764)
† Guarino Guarini, Italiaanse architect (*1624)
* Gottfried Silbermann, Duitse orgelbouwer (
†1753)
* Edward Young, Engelse dichter (†1765) |
|
|
|
Antoni van Dale, De oraculis ethnicorum (Over de orakels van
de heidenen) - door Bernard de Fontenelle bewerkt tot de Histoire des oracles, 1687. |
|
|
|
|
|
|
Frankrijk/Spanje: Spanje verklaart Frankrijk de oorlog wegens de
bezettingen in de Spaanse Nederlanden. De Republiek weigert steun aan Spanje,
ondanks het verdrag van 1681. Conflict hierover tussen Willem III en Amsterdam
(gesteund door Holland, Friesland en Groningen).
Oostenrijk: de Turken slaan het beleg voor Wenen. |
|
|
|
|
|
|
|
Suriname wordt overgedragen aan de Sociëteit van Suriname. Deze sociëteit
bestond uit een evenredige zeggenschap van de WIC, de stad Amsterdam en de
familie Van Aerssen van Sommelsdijck. |
|
| 1684 |
|
|
Thomas Asselyn, de klucht Kraambed of kandeelmaal van Zaartje Jans:
deel 2 van mennistensatire.
Michiel de Swaen, de klucht Eertijds, Maer en Tegenwoordig.
* Justus van Effen, (spectator)schrijver ( †1735)
† Pieter
de Hooch, schilder (*1629)
† Caspar
Netscher, schilder (*ca. 1635)
† Joannes Antonides van der
Goes, dichter (*1647)
† Heiman Dullaert, dichter (*1636) |
|
|
* Jean-Antoine
Watteau, Franse schilder (†1721) |
|
|
|
Pierre Bayle, Nouvelles de la république des lettres (-1687;
H. Desbordes e.a. -1710): het eerste algemeen-wetenschappelijke en -culturele
tijdschrift voor een breed publiek. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Frankrijk-Spanje,Oostenrijk: wapenstilstand van Regensburg -de vóór
1 augustus 1681 'gereünieerde' gebieden, plus Straatsburg en Luxemburg, gaan
voor 20 jaar naar Frankrijk. |
|
|
|
|
|
|
|
|
