|
1795-1799
1800-1804 |
| 1795 |
 |
 |
Jan Frederik Helmers, Lijkzang op het Graf van Nederland.
|
|
 |
Ludwig Tieck, de roman Die Geschichte des Herrn William Lovell (herziene
druk: 1813).
Johann Wolfgang von Goethe, de dichtbundel Römische Elegien en de roman Wilhelm Meisters Lehrjahre.
Jean Paul, de roman Hesperus
oder 45 Hundposttage.
Sir John Soane begint met de bouw van The Bank of England in Londen (-1827).
* John
Keats, Engelse dichter (†1821)
†
Carl Mikael Bellmann, Zweedse dichter (*1740) [1]
† James
Boswell, Schotse schrijver (*1740)
|
|
 |
|
Het tijdschrift Janus verrezen (-1798).
Pieter van Woensel, Aanteekeningen, gehouden op eene reis door Turkijen,
Natolien, de Krim en Rusland in de jaren 1784-1789 (2 dln.). |
|
|
Friedrich Schiller, de 'brievenreeks' Über
die ästhetische Erziehung des Menschen en Über naive und
sentimentalische Dichtung. (1795-) |
|
 |
|
Utrecht wordt bezet door het Franse leger.
Willem V vlucht naar Engeland.
Onder leiding van de patriot Rutger Jan Schimmelpenninck (1761-1825) neemt in
Amsterdam een revolutionair comité de macht van de burgemeesters over. Het
nieuwe bestuur noemt zich Provisionale Representanten van het volk van
Amsterdam. Dit brengt een domino-effect teweeg waardoor in korte tijd ook
andere steden en uiteindelijk de Staten-Generaal onder revolutionaire vlag
komen.
De Staten-Generaal schaffen het stadhouderschap af. De naam van de Republiek
wordt veranderd in de 'Bataafse Republiek'. Veel stadhoudergezinden weigeren
de eed van trouw aan het nieuwe bewind af te leggen, waardoor ze het land
moeten verlaten.
Op 16 mei wordt het Haags Verdrag tussen Frankrijk en de Republiek gesloten.
Hiermee wordt de Bataafse Republiek een Franse vazalstaat.
(Oktober) Holland, Utrecht, Gelderland en Overijssel stemmen in met de
verkiezing van een Nationale Conventie. Friesland sluit zich hierbij aan. |
|
|
In Londen keurt Willem V in februari de bezetting van de West- en
Oostindische koloniën door Engeland.
In reactie op het Haags verdrag verklaart Engeland de Republiek de oorlog en
start met de bezetting van de koloniën.
Gouverneur Sluyskens van de Kaapkolonie capituleert voor de Engelsen. In
Swellendam en Graaff-Reinet stichten boeren twee onafhankelijke republiekjes. |
|
 |
|
|
|
|
|
|
| 1796 |
|
|
De tweede jaargang van het geïllustreerde tijdschrift De Lantaarn verschijnt
(zie 1792). |
|
|
August Wilhelm Iffland wordt directeur van het Nationaal Theater in Berlijn.
Jean Paul, de romans Leben des Quintus Fixlein
en Siebenkäs
(Blumen-, Frucht- und Dornenstücke [...]).
Fanny Burney,  Camilla or A picture of youth.
Thomas Morton, de komedie The way to get married.
William Wordsworth, de tragedie The Borderes.
Matthew Gregory Lewis, de gotische roman The
Monk: A Romance.
[1]
* Karl Leberecht
Immermann, Duitse
dichter, toneel- en romanschrijver (†1840)
* August von
Platen, Duitse dichter (†1835)
† Robert
Burns, Schotse dichter (*1759)
†
James Macpherson, Schotse dichter en vertaler -
fraudeur met zijn Ossian-epen (†1796) |
|
|
|
|
|
|
De Engelse natuurkundige Edward Jenner introduceert een vaccinatiemiddel
tegen de pokken. |
|
|
|
(1 januari) Staats-Brabant en Drenthe worden als achtste en negende
provincie toegelaten tot de Staten-Generaal.
(16 januari) Er vinden verkiezingen plaats voor een Nationale Vergadering. Dit
is het hoogste staatrechtelijke lichaam. De Vergadering is getrapt gekozen
door mannen van twintig jaar en ouder met een vaste woonplaats, die de eed
tegen het stadhouderschap hadden afgelegd en niet van de bedeling leefden. Op
1 maart vergaderen ze voor het eerst en besluiten bijvoorbeeld tot een
scheiding tussen Kerk en Staat.
Er heerst grote verdeeldheid inde Nationale Vergadering over de vraag of
Nederland een federatieve staat van provincies of een eenheidsstaat moet
worden.
Het bestuur van de VOC wordt vervangen door het Comité voor de Zaken der
Oost-Indische handel en bezittingen. |
|
|
(Februari) Gouverneur Van Angelbeek van Ceylon capituleert voor de Engelsen.
Later geven ook de Molukken, Demerary, Essequibo en Berbice zich over. Aan het
eind van het jaar vallen ook een groot aantal VOC-handelsposten in
Nederlands-Indië in handen van de Engelsen. |
|
|
|
|
|
|
|
|
| 1797 |
|
|
Rhijnvis Feith, Oden en Gedichten. |
|
|
August Wilhelm von Schlegel begint aan zijn vertaling van Shakespeare.
Johann Wolfgang von Goethe, de vampiergeschiedenis Die Braut von Korinth.
Johann Wolfgang von Goethe, het pastorale gedicht Hermann und Dorothea.
Samuel Taylor Coleridge, Kubla Khan. Gepubliceerd in 1816.
Friedrich Hölderlin, Hyperion,
oder der Eremit in Grichenland..
Ann Radcliffe, de roman The Italian: or, The
Confessional of the Black Penitents.
Ugo Foscolo, de tragedie Tieste.
† Horace Walpole, Engelse schrijver (*1717)
* Annette von
Droste-Hülshoff, Duitse romanschrijfster (†1848)
* Jeremias
Gotthelf, Zwitserse schrijver (†1854)
* Heinrich Heine, Duitse dichter (†1856) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
De Grondvergaderingen verwerpen met grote meerderheid de voorgestelde
staatsregeling.
(11 oktober) Bij Kamperduin wordt de Bataafse vloot onder leiding van Willem
de Winter bijna geheel vernietigd door de Engelsen onder leiding van Duncan.
De spanningen tussen unitarissen en federalisten loopt op, mede omdat de
gematigde tussenpartij zo goed als verdwenen is uit de Nationale Vergadering. |
|
|
(17 oktober) Vrede van Campo Formio: Oostenrijk doet ten gunste van
Frankrijk afstand van de Oostenrijkse Nederlanden. |
|
|
|
In de branderij en mouterij van Lucas Boon in Rotterdam wordt een
stoommachine in gebruik genomen. |
|
|
|
|
| 1798 |
|
|
Johannes Kinker, de parodie Gabriëla van Faiel, geboren van Vergy.
De derde jaargang van het geïllustreerde tijdschrift De Lantaarn
verschijnt (zie 1792).
Jan Frederik Helmers, het treurspel in alexandrijnen Dinomaché.
* Isaäc da Costa, schrijver (†1860)
† Laurens van
Santen,
repetitor en studiegenoot van Hieronymus van Alphen (*1746)
|
|
|
August von Kotzebue's The Stranger wordt opgevoerd in het Drury Lane Theater in
Londen.
William Wordsworth en Samuel Coleridge, Lyrical
Ballads.
Ugo Foscolo, Ultime
Lettere di Jacopo Ortis.
Franz Joseph Haydn, het oratorium Die Schöpfung.
* Willibald Alexis, Duitse schrijver (†1871)
* Giacorno Leopardi, Italiaanse auteur (†1837)
* Adam Miclewicz, Poolse dichter (†1855)
† Charles de
Wailly, Frans architect
(*1729)
†
Giovanni Giacomo Casanova, Chevalier de
Seingalt, Italiaanse avonturier en schrijver (*1725) |
|
|
|
|
|
|
Thomas Robert Malthus, An
Essay on the Principle of Population.
† Luigi Galvani, Italiaanse natuurkundige (*1737) |
|
|
|
(22 januari) De radicale unitarissen Pieter Vreede en Wijbo Fijnje voeren
samen met generaal Daendels en Joubert een staatsgreep uit. 22 Federalisten
uit de Staten-Generaal worden gevangen gezet. De overige leden moeten een eed
afleggen tegen het stadhouderschap, het federalisme, de aristocratie en
regeringsloosheid.
(april) De gezuiverde grondvergaderingen nemen een unitaristische grondwet
aan.
(12 juni) Generaal Daendels voert opnieuw een staatsgreep uit met enkele
gematigden om de radicale unitarissen buiten spel te zetten.
|
|
|
Engeland-Frankrijk: vice-admiraal Nelson verslaat de Franse vloot (onder
admiraal Brueys) in de slag bij Aboukir (1 augustus). |
|
|
|
De Bataafse Republiek neemt alle bezittingen en schulden van de VOC
over; het bestuur wordt overgedragen op een 'Raad van Aziatische Bezittingen
en Etablissementen'. |
|
|
|
|
| 1799 |
|
|
Het tijdschrift De arke Noahs wordt opgericht.
Johannes Kinker, Ericia of De Vestaalsche maagd.
Willem Bilderdijk, Mengelpoëzy.
Hendrik Tollens, de debuutbundel Sentimenteele Gedichten en Geschriften.
Daniël Bleecker, Titus Manlius Torquatus of de zegepraal der krijgstucht.
† Pieter Hellendaal, componist
(*1721)
|
|
|
Friedrich Schlegel, Lucinde,
ein Roman.
Fanny Burney, Love
and Fashion, a comedy.
* Honoré de Balzac, Franse schrijver (†1850)
† Pierre-Augustin
Caron de Beaumarchais, Franse toneelschrijver (*1732)
† Georg Christoph
Lichtenberg, Duitse wis- en natuurkundige,
essayist/filosoof (*1742) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(22 juni) De Engelsen en Russen doen een inval in Noord-Holland. De Bataafse
vloot blijft afzijdig, want de matrozen weigeren te vechten tegen de oranje
vlag. Er vinden slagen plaats bij Bergen, Castricum en Alkmaar. Alle aanvallen
worden afgeslagen en de Engelsen, Russen en orangisten moeten zich
terugtrekken.
(10 oktober) De Conventie van Alkmaar maakt een einde aan de Engels-Russische
invasie. |
|
|
|
|
|
|
De VOC wordt formeel ontbonden. |
|
|
|
|
| 1795-1799
1800-1804 |
