Studiehandleiding Klankleer 1

2008-2009

een inleiding in de fonetiek, fonologie en morfologie

De fonetiek is de studie van het spraakgeluid en de productie en waarneming van dat spraakgeluid.

De fonologie is een subdiscipline van de taalkunde die de klanksystemen bestudeert die ten grondslag liggen aan het spraakgeluid en de relaties die (kunnen) bestaan tussen klanksystemen en andere taalsystemen zoals de syntaxis.

De morfologie houdt zich bezig met de structuur van (gelede) woorden en met regels waardoor woorden gevormd kunnen worden.

het college klankleer

inhoud:

Aan de orde komen de volgende onderwerpen: fonetiek, fonologie en hun relatie tot

andere disciplines; bouw en werking van de spraakorganen; classificatie van spraakklanken; fonetische transcriptie; fonologische regels, distinctieve kenmerken; syllabestructuur; stemvorming en geluidleer; klemtoon en ritme, morfologie en spelling.

doel:

Het verkrijgen van een globaal overzicht van de verschillende domeinen waarin fonetisch, fonologisch en morfologisch onderzoek plaatsvindt; inzicht in de methodologie van fonetiek, fonologie en morfo(no)logie.

docent:

D.G. Gilbers (D.G.Gilbers@rug.nl, Harmonie gebouw 1311 kamer 422, tel. 3635983; thuis: 0594-518890)

spreekuur:

Op afspraak (via email)

werkwijze:

Hoorcolleges plus 3 werkcolleges

literatuur:

Kooij, J. & M. van Oostendorp, Fonologie, uitnodiging tot de klankleer van het Nederlands, Amsterdam University Press (alleen als achtergrondliteratuur; aanschaf niet verplicht)

Papers op Nestor

code:              

LTX002P05

toetsing:

Multiple choice eindtentamen over de collegestof

semester:

1

tijden:             

Woensdagen 15-17

locatie:

Geertsemazaal - Academiegebouw

studiepunten:

5 ECTS

inhoud van de afzonderlijke colleges (onder voorbehoud):

3-9: hoorcollege: Inleiding in de fonetiek (2 uur)    

Wat is fonetiek?, toepassingen, produktie, classificatie van spraakklanken.

Achtergrondliteratuur:  tekst Slis op Nestor (eventueel: boek hfst 1)

10-9: hoorcollege: Spraakprocessen en IPA transcriptie (2 uur)

De klanken van het NL.; verbonden spraak (assimilatie, coarticulatie, reductie); voorbeelden IPA transcriptie v/h Nederlands.

Achtergrondliteratuur: IPA; extra oefening op Nestor

17-9: werkcollege: Transcripties (1 uur)

24-9: hoorcollege: Fonologische regels (2 uur)

Wat is fonologie? fonemen en allofonen, waarom fonologische regels? onderliggende vorm; regelsamenhang; insertie, deletie, assimilatie, dissimilatie, metathesis, fusie

Achtergrondliteratuur: boek hfst 1 + gedeeltes uit hfst 6; oefening op Nestor

1-10: hoorcollege: Features en syllabes (2 uur)

Feature als kleinste bouwsteen in de fonologie; natuurlijke klassen; fonetische features en fonologische features; de syllabe als fonologische eenheid; domein van processen/representatie fonotactische restricties/prosodische eenheid; taalverwerving

Achtergrondliteratuur: boek hfst 2 + gedeeltes uit hfst 3 en 9; oefening op Nestor

8-10: werkcollege Fonologische regels, lettergreepstructuur (1 uur)

15-10: hoorcollege: Geluid (2 uur)

Anatomie van de larynx; stemvorming, akoestische fonetiek

Achtergrondliteratuur op Nestor; oefening op Nestor

22-10: geen college (leesweek)

29-10: hoorcollege: Klemtoon en ritme (2 uur)

Is hoofdklemtoon voorspelbaar in het NL.? accentregels: CSR, NSR; cyclische klemtoonafleiding; voet; fonologische frase; intonatiegroep

Achtergrondliteratuur: boek gedeeltes uit hfst 4 + gedeeltes uit hfst 5; oefening op Nestor

5-11: hoorcollege: Morfologie (2 uur)

Wat is een morfeem? gebonden en ongebonden morfemen; afleiding; samenstelling en afleidende samenstelling; flexie; verkleinwoordsvorming in het Nl; productiviteit.

Achtergrondliteratuur: boek hfst 7; oefening op Nestor

12-11: hoorcollege: Spelling (2 uur)

Fonologische en morfologische aspecten van spelling; historische aspecten

Achtergrondliteratuur: boek hfst 9 + hand-out; oefening op Nestor

19-11: geen college (proeftentamen maken)

26-11: werkcollege bespreking proeftentamen (2 uur)  

3-12: vragenuur (2 uur)