Natuurlijke-Taalverwerking I 2005/06

Het college Natuurlijke-Taalverwerking I is een inleiding in de computationele taalkunde en maakt deel uit van het curriculum van Informatiekunde en Kunstmatige Intelligentie. Aan de hand van enige toepassingen leggen we uit wat de belangrijkste onderzoeksvragen van de computationele taalkunde zijn. Vervolgens richten we ons het ontwikkelen van computationele grammatica's en op het automatisch verwerken (ontleden) van natuurlijke taal met behulp van zulke grammatica's.

Ingangseis: Prolog/Logisch Programmeren.

Practisch

Tijd en plaats eerste deel tweede semester (3e periode): 7 februari -- 23 maart: Hoorcollege 7 februari dinsdag 9-11, Zernikezaal, Academiegebouw; Hoorcollege 14 februari -- 21 maart dinsdag 15-17, zaal 136 (Gadourekzaal), Boumangebouw, Grote Rozenstraat 31; Practica donderdag 11-13, Muntinggebouw, zaal 0027 (groep 1), donderdag, 13-15, Muntinggebouw, zaal 0027 (groep 2)
Docent: Gosse Bouma , Informatiekunde , kamer H1311-434, tel. 3635937, email: g.bouma@rug.nl; Geert Kloosterman (g.j.kloosterman@rug.nl )
Toetsing: Tentamen : dinsdag 28 maart, 13.00-16.00 u, Geertsemazaal, Academiegebouw; Herkansing : 14 juni, 9.00-12.00 u, zaal 12.025, Harmonie; Tentamenstof: Syllabus, t/m 4.5., Blackburn en Bos, hoofdstuk 7 en 8, college-aantekeningen.; Ter informatie: het tentamen van 2004...; Het eindcijfer is het gemiddelde van het resultaat van het practicum (50%) en het tentamen (50%). Voor beide onderdelen moet een voldoende worden gehaald.

Literatuur

Syllabus Natuurlijke-Taalverwerking I (pdf, pdf, 2 blz/A4).

Achtergrondliteratuur

De klapper Algemene Taalwetenschap van Petra Hendriks.
Voor de liefhebber: Prolog and Natural Language Processing (Pereira en Shieber, 1988/2002) behandelt het gebruik van Prolog voor natuurlijke-taalverwerking in detail.

Nuttig

On-line Sicstus Prolog (3.12) Manual

Collegeoverzicht

Week 1 (7/2): Inleiding en Grammatica

Wat is natuurlijke-taalverwerking? Inleiding context-vrije grammatica. (Syllabus, hst 1 )

College-aantekeningen

Links over natuurlijke taalverwerking en aanverwante zaken:

The Economist over Google voor taalkundig onderzoek: Corpus Collosal
Hoeveel disk-space is nodig om alle woorden ooit gesproken op te slaan?: Zettascale Linguistics (Language Log).
Marc van Oostendorp (1999), Computers en Taal, m.n. Grandeur en misère van de computertaalkunde, Elk woord telt, en Weg met het toetsenbord.
Taaltechnologie.pagina.nl

Week 2 (14/2): Definite Clause Grammar.

Inleiding Definite Clause Grammar. Parsing as deduction, congruentie van persoon en getal, de/het woorden. (Syllabus, hst 2, t/m 2.5)

College-aantekeningen ( 4 blz/A4)

Links over natuurlijke taalverwerking en aanverwante zaken:

Links:

Practicum (deadline: 24 februari)

Opdracht 1: Definite Clause Grammar

Week 3 (21/2): Definite Clause Grammar II.

Betekenis, Generatie, Automatisch Vertalen, Verwante woorden vinden (Blackburn en Bos, chpt 7, m.n. 7.1., Syllabus, hst 2, 2.6 en 2.7, hst 1, 1.3)

College-aantekeningen ( 4 blz/A4)

Links:

Learn Prolog Now!, chapter 8, More Definite Clause Grammars
Systran Machine Translation (o.a. van en naar het Nederlands).
Machine Translation (Wired magazine, May 2000)
Ask A Definition

Practicum (deadline: 3 maart)

Opdracht 2: Automatisch vertalen van tijdsuitdrukkingen

Week 4 (28/2): Shift-reduce Parsing

Meer dan CFG (B&B, chpt 8.1.3), DCG en links-recursie (syll, sect. 2.7.). Top-down versus bottom-up ontleden (syll 3.1). Implementatie van een shift-reduce parser (syll 3.2).

College-aantekeningen ( 4 blz/A4)

Week 5 (7/3): Chart Parsing